كلمه ى حكم با ضمّ و صداى جلو ميم قرائت شده است ولى قرائت مشهور با فتح و صداى بالاى ميم است ، و قرائت اعمش حكم با فتح حاء و كاف و ميم است . فخر : قتاده قرائت كرده است « أبه حكم » كه بجاى فاء باء خوانده است ، و چون در مجازات قاتل تبعيض ميكردند و فقرا را سختتر و ثروتمندان را ساده تر مجازات ميكردند ، و چون از پيغمبر تقاضاى حكومت كردند و آنحضرت فرمود بايد مجازات يك نواخت باشد ، بنو نضير گفتند تو دشمن ما هستى و راضى بحكومت تو نيستيم ، با اين جمله آنها توبيخ ميشوند كه حكم دوران پيشتر و موقع جاهليّت خود را توقّع دارند ، و يا سرزنش يهود است كه با داشتن علم و كتاب و تورات احكام و مقرّرات دوران جاهليت و مردمان وحشى را ميخواهند . سخن ما : همان است كه در ترجمه و نقل از مفسّرين نوشتيم . [ سوره المائدة ( 5 ) : آيات 51 تا 53 ] يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَالنَّصارى أَوْلِياءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّه مِنْهُمْ إِنَّ اللَّه لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ ( 51 ) فَتَرَى الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ يُسارِعُونَ فِيهِمْ يَقُولُونَ نَخْشى أَنْ تُصِيبَنا دائِرَةٌ فَعَسَى اللَّه أَنْ يَأْتِيَ بِالْفَتْحِ أَوْ أَمْرٍ مِنْ عِنْدِه فَيُصْبِحُوا عَلى ما أَسَرُّوا فِي أَنْفُسِهِمْ نادِمِينَ ( 52 ) وَيَقُولُ الَّذِينَ آمَنُوا أهؤُلاءِ الَّذِينَ أَقْسَمُوا بِاللَّه جَهْدَ أَيْمانِهِمْ إِنَّهُمْ لَمَعَكُمْ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فَأَصْبَحُوا خاسِرِينَ ( 53 ) معنى لغات : دائرة - پيشآمد ناگوار از گردش روزگار ، آنچه چيزيرا فرا بگيرد ، حلقه ، مويهاى پيچيده ى دو طرف سر ، مويهاى پيچيده ى بدن اسب ، اسرّوا - از مصدر اسرار بمعنى كتمان كردن و آشكار كردن ، و باصطلاح از لغات اضداد است ، جهد - طاقت ، توانائى ، رنج و مشقّت .